Obozy w Rosji i ich jeniec
W 1939 roku, po wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny wschodniej Polski, tysiące polskich oficerów i żołnierzy zostały internowane w sowieckich obozach. Te obozy stały się miejscem przetrzymywania wielu wybitnych Polaków, którzy zostali uznani przez władze ZSRR za potencjalne zagrożenie.
- Kozielsk: W grudniu 1939 r. przetrzymywano tutaj 4727 osób. Wśród nich znaleźli się nie tylko wojskowi, ale też wybitni przedstawiciele polskiej inteligencji. Byli wśród nich profesorowie, lekarze, inżynierowie, literaci, dziennikarze i publicyści. Specjalne miejsce w historii tego obozu zajmuje postać ppor. pilota Janiny Lewandowskiej, córki gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego, która była jedyną kobietą w Wojsku Polskim trzymaną w Kozielsku. Ponadto przetrzymywany był tu prof. Stanisław Swianiewicz, znany ekonomista i geopolityk.
- Starobielsk: W tym obozie było przetrzymywanych 3907 osób. Znajdowali się tutaj nie tylko oficerowie regularnych sił zbrojnych, ale także pracownicy naukowi znaczących instytutów wojskowych, prawnicy, lekarze oraz liczni działacze społeczni. Warto zaznaczyć, że prawie połowa internowanych to byli oficerowie rezerwy, co podkreślało różnorodność zawodową tego obozu.
- Ostaszków: Liczył 5963 osoby, wśród których przeważali funkcjonariusze policji i żandarmerii. Byli tu także oficerowie Wojska Polskiego, Korpusu Ochrony Pogranicza oraz Służby Więziennej. Warto zaznaczyć obecność agentów służb wywiadowczych oraz kilku duchownych.
Liczba osób w obozach jenieckich w ZSRR 2 października 1939 r. – katyn.ipn.edu.pl
Struktura jeńców w lutym 1940 r. w obozach właściwych – katyn.ipn.gov.pl
Fałszowane informacje o obozach
Po odkryciu masowych grobów w Katyniu w 1943 roku przez Niemców, ZSRR próbowało zrzucić odpowiedzialność za zbrodnię katyńską na III Rzeszę. W tym celu powołano komisję pod przewodnictwem Nikołaja Burdenki. Komisja ta stwierdziła, że jeńcy z obozów specjalnych zostali przeniesieni wiosną 1940 roku do nowych obozów specjalnego przeznaczenia w okolicach Smoleńska. Według tej wersji, po wybuchu wojny z Niemcami, jeńcy mieli zostać porzuceni przez Rosjan i później rozstrzelani przez Niemców. Jednak wiele nieścisłości w tym opisie oraz brak dowodów sprawiły, że ta wersja została ostatecznie obalona po zakończeniu II wojny światowej.
