Oblicze kolejnej zbrodni przeciwko ludzkości – Zbrodnia Katyńska. Niemcy wykorzystali tę sprawę do swoich celów, a skomplikowana sytuacja międzynarodowa doprowadziła do zerwania stosunków dyplomatycznych między Polską a Związkiem Radzieckim.
W roku 1943, Niemcy mieli już na sumieniu okrucieństwa obozów koncentracyjnych i liczne zbrodnie wojenne. Niemniej jednak, rozmiar tych zbrodni nie był w pełni znany światu. Gdy Niemcy zaczęli potępiać zbrodnię katyńską, ich motywacje nie były moralne – była to czysta kalkulacja w celu oskarżenia Moskwy o barbarzyński akt łamiący prawo międzynarodowe.
W 1939 roku Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (MKCK) zdecydował, że będzie interweniować tylko w konfliktach międzynarodowych na prośbę obu zaangażowanych stron. Niemcy starali się wykorzystać MKCK, aby uzyskać niezależne potwierdzenie odpowiedzialności ZSRS za zbrodnię katyńską.
Polski rząd w Londynie, w sposób ostrożny, podjął kroki w celu zbadania sprawy Katynia przez MKCK. Wysłał swojego przedstawiciela do Berlina w tej sprawie. MKCK odpowiedziało, że nie może interweniować bez zgody wszystkich zainteresowanych stron, co stało się problemem w kontekście sprawy Katynia.
gen. Marian Kukiel, fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Wiedząc, co się tak naprawdę stało, Sowieci nie mogli i nie chcieli dopuścić międzynarodowych organizacji do bezstronnego zbadania sprawy. Doskonale wiedzieli, że to właśnie by ich skompromitowało. Prawda jaka wyszłaby w 1943 roku o Katyniu mogłaby postawić znak zapytania nad sojuszem zawartym między aliantami a ZSRS. Może nie doszłoby od razu do zerwania koalicji, ale fatalny obraz zbrodni miałby ogromny wpływ na stosunek wszystkich alianckich krajów do ZSRS.
Narada w Ministerstwie Obrony Narodowej, od prawej gen. Stanisław Kopański, gen. Tadeusz Klimecki, gen. Marian Kukiel, fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Po zwycięskiej bitwie stalingradzkiej w lutym 1943 roku, Stalin nabrał pewności siebie. 16 stycznia wydano dekret, w którym stwierdzono, że wszyscy obywatele polscy na terenie ZSRS zostaną uważani za obywateli sowieckich. To stało w sprzeczności z układem Sikorski-Majski i stało się pretekstem do zerwania stosunków dyplomatycznych między Polską a ZSRS.
gen. Władysław Sikorski, gen Marian Kukiel, żona premiera Wielkiej Brytanii, premier Winston Churchill, ambasador RP Stanisław Raczyński, Narodowe Archiwum Cyfrowe
W ten sposób zakończyły się stosunki dyplomatyczne między Polską a ZSRS, a historia Katynia stała się jednym z ważniejszych momentów w historii relacji międzynarodowych podczas II wojny światowej. To wydarzenie przypomina nam, jak ważne jest zachowanie czujności wobec politycznych manipulacji i propagandy, które mogą prowadzić do tragicznych konsekwencji.
Wszystkie te wydarzenia przypominają nam, jak niewiarygodnie ważne jest zachowanie suwerenności naszego kraju i obrona naszych wartości. Polska nigdy nie przestaje walczyć o prawdę, o sprawiedliwość, i o pamięć o naszych bohaterach. Wydarzenia związane z Katyniem to test na siłę i determinację naszego narodu.
